भारतात गेल्या 2 वर्षांत विमानांच्या GPS प्रणालीमध्ये 1,951 वेळा छेडछाडीच्या घटना घडल्या आहेत. सरकारने गुरुवारी लोकसभेत ही माहिती दिली. GPS विमानाला त्याचे अचूक स्थान, दिशा आणि उंची सांगते. उड्डाणादरम्यान नेव्हिगेशनमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावते. GPS डेटामधील बिघाडामुळे विमानाची दिशा भरकटू शकते, ज्यामुळे मोठी दुर्घटना होऊ शकते. काही दिवसांपूर्वी दिल्ली, मुंबई, कोलकाता, अमृतसर, हैदराबाद, बेंगळुरू आणि चेन्नई विमानतळांवरही GPS स्पूफिंग आणि छेडछाडीच्या घटना समोर आल्या होत्या. नागरी विमान वाहतूक राज्यमंत्री मुरलीधर मोहोल यांनी सांगितले की, वायरलेस मॉनिटरिंग ऑर्गनायझेशन याची चौकशी करत आहे. 10 नोव्हेंबर रोजी DGCA ने दिल्ली विमानतळाजवळ GPS स्पूफिंग/GNSS मध्ये छेडछाड करण्याच्या रिअल-टाइम रिपोर्टिंगसाठी SOP जारी केली होती. 12 दिवसांत सरकारने दुसऱ्यांदा GPS स्पूफिंग स्वीकारले गेल्या 12 दिवसांत दुसऱ्यांदा सरकारने संसदेत जीपीएस स्पूफिंगच्या घटना मान्य केल्या आहेत. यापूर्वी 1 डिसेंबर रोजी केंद्रीय नागरी उड्डाण मंत्री किंजरापु राममोहन नायडू यांनी सोमवारी राज्यसभेत सांगितले होते की, दिल्लीच्या इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या (IGI) ऑटोमॅटिक मेसेज स्विचिंग सिस्टममध्ये (AMSS) 7 नोव्हेंबर रोजी छेडछाड करण्यात आली होती. 7 नोव्हेंबर रोजी दिल्ली विमानतळावरील विमानसेवा 12 तासांपेक्षा जास्त काळ प्रभावित झाली होती. 800 हून अधिक देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय विमानांना उशीर झाला, तर 20 विमाने रद्द करावी लागली होती. नायडूंनी सभागृहात सांगितले की, जागतिक स्तरावर रॅन्समवेअर-मालवेअर हल्ल्याचा धोका वाढला आहे. भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI) आपल्या माहिती तंत्रज्ञान (IT) आणि गंभीर पायाभूत सुविधांच्या सुरक्षिततेसाठी प्रगत सायबर सुरक्षा उपाययोजना करत आहे. त्यांनी ही माहिती खासदार एस. निरंजन रेड्डी यांच्या प्रश्नाच्या उत्तरात दिली. रेड्डी यांनी विचारले होते की, सरकारला IGI येथे झालेल्या GPS स्पूफिंगची माहिती आहे का? DGCA-AAI ची यापासून वाचण्यासाठी काय तयारी आहे?
आता जाणून घ्या 7 नोव्हेंबर रोजी काय झाले होते? दिल्ली विमानतळावरील एअर ट्रॅफिक कंट्रोल (ATC) च्या ऑटोमॅटिक मेसेज स्विच सिस्टीम (AMSS) मध्ये शुक्रवारी तांत्रिक बिघाड झाल्याने विमानांचे कामकाज 12 तासांपेक्षा जास्त काळ प्रभावित झाले होते. 800 हून अधिक देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय विमानांना उशीर झाला आणि 20 रद्द करावी लागली. सिस्टममधील बिघाड सकाळी 9 वाजता झाला होता. रात्री सुमारे 9:30 वाजता तो दुरुस्त झाला. मात्र, गुरुवारी संध्याकाळीही तक्रारी मिळाल्या होत्या. भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI) ने शुक्रवारी संध्याकाळी 8:45 वाजता सांगितले होते की AMSS प्रणाली सक्रिय आहे आणि आता व्यवस्थित काम करत आहे. सिस्टममधील बिघाडामुळे दिवसभर प्रवासी विमानतळावर त्रस्त होते. बोर्डिंग गेटजवळ लांबच लांब रांगा लागल्या होत्या. विमानांवर लक्ष ठेवणाऱ्या फ्लाइटरडार24 वेबसाइटनुसार, सर्व विमानांना सरासरी 50 मिनिटांचा उशीर झाला होता. दिल्ली विमानतळावर विमानांना उशीर झाल्याचा परिणाम मुंबई, भोपाळ, चंदीगड, अमृतसरसह देशभरातील अनेक विमानतळांवरही दिसून आला होता. दिल्लीहून तेथे ये-जा करणारी विमानेही उशिराने धावली होती. इंडिगो, एअर इंडिया, एअर इंडिया एक्सप्रेस, स्पाइसजेट आणि अकासा एअरलाइन्सने दिवसभर विमानांची माहिती दिली होती. बिघाडादरम्यान मॅन्युअल काम करावे लागले एटीसीच्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले की, AMSS लागू होण्यापूर्वी एअरलाईन्सकडून फ्लाईट प्लॅन मॅन्युअली मिळत होता. ही प्रणाली आल्यानंतर मेसेजिंगद्वारे फ्लाईट प्लॅन मिळू लागला आणि त्याच आधारावर एटीसीकडून टेक ऑफ आणि लँडिंगचे निर्णय घेतले जाऊ लागले. प्रणाली क्रॅश झाल्यानंतर शुक्रवारी विमानतळावर मॅन्युअल काम करावे लागले. विमानतळ अधिकाऱ्यांनी प्रवाशांसाठी सूचना जारी केली आहे. यात म्हटले आहे की, AMSS मध्ये सतत सुधारणा होत आहे, परंतु प्रवाशांनी त्यांच्या एअरलाईन्सच्या संपर्कात राहावे जेणेकरून त्यांना विमानाची रिअल टाइम माहिती मिळेल. ऑटोमॅटिक मेसेज स्विचिंग सिस्टीम काय आहे, जाणून घ्या AMSS (ऑटोमॅटिक मेसेज स्विचिंग सिस्टम) ही एअर ट्रॅफिक कंट्रोल सेवेशी संबंधित एक संगणक नेटवर्क प्रणाली आहे. AMSS द्वारे दररोज हजारो टेक्स्ट-आधारित संदेश पायलट, ग्राउंड स्टाफ आणि इतर विमानतळांवर रिअल-टाइममध्ये पाठवले जातात. या संदेशांमध्ये काय असते- हे कसे कार्य करते? एअरलाईन किंवा पायलट फ्लाईट-प्लॅन सबमिट करतात. AMSS तो डेटा तपासतो आणि योग्य ठिकाणी (ATC, इतर विमानतळ, संबंधित एअरलाईन) पोहोचवतो. जर मार्ग किंवा हवामान बदलले, तर सिस्टम तात्काळ सर्वांना अपडेट पाठवतो. हे संपूर्ण एअर ट्रॅफिक मार्ग सिंकमध्ये ठेवते. जर AMSS काम करत नसेल तर काय होते? जर सिस्टम फेल झाले, जसे दिल्लीत झाले — विमानांची वाहतूक पोलीस आहे एटीसी, एआय इमेजमधून समजून घ्या एअर ट्रॅफिक कंट्रोल (ATC) हे विमानतळांवर असलेले एक केंद्रीय नियंत्रण प्रणाली आहे. हे विमानांना जमिनीवर, हवेत आणि आकाशाच्या वेगवेगळ्या भागांमध्ये सूचना देते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, हे वाहतूक पोलिसांसारखेच आहे, पण फक्त विमानांसाठी. जगातील सर्वात मोठे विमानतळ प्रणालीतील बिघाड