दिव्य मराठी विशेष:केरळच्या श्रीकृष्ण मंदिर व पुरीच्या भगवान जगन्नाथ मंदिरात चंद्रग्रहणाची अनोखी परंपरा
Category: National |
02 Mar 2026
ग्रहणादरम्यानही उघडे असते हे श्रीकृष्ण मंदिर; जेणेकरून बालरूपातील प्रभू उपाशी राहू नयेत उद्या ३ मार्च रोजी चंद्रग्रहणादरम्यान देशभरातील मंदिरे बंद राहतील आणि शुद्धीकरणाच्या विधींनंतरच उघडली जातील. मात्र, केरळच्या कोट्टायम जिल्ह्यातील तिरुवरप्पु येथे याच्या उलट घडेल. येथे भगवान श्रीकृष्ण स्वामींचे अनोखे मंदिर आहे, जे ग्रहणादरम्यानही उघडे राहील. अशी मान्यता आहे की, भगवान श्रीकृष्ण येथे बाल रूपात विराजमान आहेत आणि त्यांना लवकर भूक लागते. मंदिराचे मुख्य पुजारी हरी नंबूदरी यांनी दिव्य मराठी नेटवर्कला सांगितले की, एकदा ग्रहणादरम्यान मंदिर बंद करण्यात आले होते. जेव्हा दरवाजे उघडले, तेव्हा मूर्तीवरील एक दागिना सरकलेला आढळला. याचा असा अर्थ काढला गेला की देवाला भूक लागली होती. नंतर देवप्रश्नममध्ये असा निष्कर्ष काढला गेला की, विधींमध्ये पुन्हा कधीही अडथळा येऊ नये. नंबूदरी यांच्या मते, येथे देवाची दिनचर्या सूर्योदयाच्या खूप आधी सुरू होते. पहाटे २:३० वाजता दिवे लावले जातात. भक्त जमू लागतात. त्यानंतर देवाला पहिला नैवेद्य दाखवला जातो. कुऱ्हाड घेऊन गाभाऱ्यात प्रवेश करतात पुजारी मंदिराचे वेळापत्रक नैवेद्याभोवती फिरते. प्रत्येक नैवेद्य पूजेचा एक वेगळा टप्पा दर्शवतो. पहिला विधी देवाला जागे करण्यापासून सुरू होतो. त्यानंतर अभिषेक आणि पहिला नैवेद्य दाखवला जातो. पुजारी नैवेद्यासाठी गाभाऱ्यात जाताना चावीसोबत कुऱ्हाडही सोबत ठेवतात. जेणेकरून उशीर झाला तर कुलूप तोडता येईल. हे प्रतीक आहे की देवाला प्रतीक्षा करून देऊ नये. त्यांच्या भोजनात अडथळा येऊ नये. डोला पौर्णिमा : १३८ प्रकारचे दागिने परिधान करून दर्शन देणार जगन्नाथ! प्रियंका साहू | पुरी ओडिशातील जगप्रसिद्ध जगन्नाथ मंदिरात होळीचा सण डोला पौर्णिमा म्हणून साजरा केला जातो. या दिवशी भगवान जगन्नाथ, बलभद्र आणि सुभद्रा ‘सुना भेषा’ (सुवर्ण वेश) मध्ये दर्शन देतील. महाप्रभूंच्या या वेशाला राज राजेश्वर स्वरूप असेही म्हणतात. या दिवशी भगवान श्री भुज, श्री पयर, रत्न कीरट, कानातील बाळी, रत्न मुकुट, कंठी माला, बाहुटी यांसारख्या १३८ प्रकारच्या सोन्याच्या दागिन्यांसह दर्शन देतील. यांचे वजन २०० किलोपेक्षा जास्त असते. देवाच्या दर्शनासाठी एक लाखांहून अधिक भाविक जमण्याची शक्यता आहे. मंगळवारी ग्रहण काळ दुपारी ३:२० ते संध्याकाळी ६:४७ वाजेपर्यंत आहे. यामुळे सुना भेषा रात्री ८ ते ९ च्या दरम्यान होईल. जगन्नाथ संस्कृती प्रचारक पंडित पद्मनाभ त्रिपाठी शर्मा यांनी सांगितले, ही महाप्रभूंच्या १२ मोठ्या यात्रांपैकी एका यात्रेची सुरुवात आहे. संपूर्ण भारतात डोला दरम्यान राधा-कृष्णाची पूजा केली जाते, परंतु श्रीमंदिरात डोला गोबिंद, भूदेवी आणि श्रीदेवी यांची पूजा केली जाते. देवाच्या मूर्ती बाहेर आणून विशेष डोला मंडपात बसवल्या जातात.