हिवाळा ऋतू त्वचा आणि ओठांसाठी खूप आव्हानात्मक असतो. कोरड्या आणि थंड वाऱ्यामुळे त्वचेतील ओलावा कमी होतो. याचा सर्वाधिक परिणाम ओठांवर दिसून येतो. खरं तर, ओठांची त्वचा इतर त्वचेच्या तुलनेत खूप पातळ, नाजूक आणि संवेदनशील असते. याच कारणामुळे कमी तापमान, थंड वारे आणि कोरडेपणामुळे ओठ लवकर फाटतात, सोलवटतात आणि दुखू लागतात. फाटलेले ओठ केवळ दिसण्यातच खराब दिसत नाहीत, तर त्यांना जळजळ, टोचणे, पापुद्रे येणे आणि कधीकधी रक्त येणे देखील सुरू होते. चेहऱ्याच्या सौंदर्यावर परिणाम करण्यासोबतच ते हसणे, बोलणे आणि काही खाणे देखील असहज बनवते. अशा परिस्थितीत, हिवाळ्यात ओठांची योग्य काळजी घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. तथापि, योग्य काळजी आणि काही आवश्यक खबरदारी घेतल्यास या सामान्य समस्येपासून वाचता येते. तर चला, आज कामाच्या बातमी मध्ये आपण हिवाळ्यात ओठ फाटण्यामागची खरी कारणे समजून घेऊया. त्याचबरोबर जाणून घेऊया की- तज्ज्ञ: डॉ. डिंपल कोठारी, व्हिजिटिंग कन्सल्टंट, त्वचारोग विभाग, नारायणा हॉस्पिटल, जयपूर प्रश्न- हिवाळ्यात ओठ का फाटतात? उत्तर- यामागील मुख्य कारण म्हणजे ओठांच्या त्वचेतील आर्द्रतेची कमतरता. खरं तर, ओठांच्या त्वचेमध्ये घाम आणि तेलाच्या ग्रंथी नसतात, त्यामुळे ती कोरडेपणाने खूप लवकर प्रभावित होते. खाली दिलेल्या ग्राफिकमधून ओठ फाटण्याची मुख्य कारणे समजून घ्या- चला, आता हे मुद्दे सविस्तरपणे समजून घेऊया. डिहायड्रेशन थंडीमुळे लोक अनेकदा पाणी पिणे कमी करतात. शरीरात पाण्याची कमतरता झाल्यास त्याचा परिणाम ओठांवर सर्वात आधी दिसतो. ते कोरडे होऊन फाटायला लागतात. कोरडी आणि थंड हवा हिवाळ्यात वातावरणातील आर्द्रता कमी होते. जेव्हा थंड आणि कोरडी हवा वाहते, तेव्हा ती ओठांमधील नैसर्गिक ओलावा खूप वेगाने शोषून घेते, ज्यामुळे ओठ कोरडे होऊन फाटायला लागतात. पोषक तत्वांची कमतरता शरीरात काही महत्त्वाच्या जीवनसत्त्वे आणि खनिजे, जसे की व्हिटॅमिन B2 (रायबोफ्लेविन), व्हिटॅमिन B3 (नियासिन), व्हिटॅमिन B6, लोह आणि झिंकची कमतरता देखील ओठ फाटण्याचे कारण बनू शकते. अल्ट्राव्हायोलेट (UV) किरणे हिवाळ्यातही सूर्याची अल्ट्राव्हायोलेट (UV) किरणे ओठांना नुकसान पोहोचवू शकतात, ज्यामुळे ते कोरडे आणि संवेदनशील होतात. सिगारेट आणि तंबाखू काही लोक थंडीत जास्त सिगारेट पितात. धूम्रपानामुळे ओठांची बाहेरील त्वचा कोरडी होते, रक्त परिसंचरण कमी होते आणि रंगही गडद होऊ लागतो. तंबाखूचे सेवनही ओठांना कोरडे करते. कमी आर्द्रता हिवाळ्यात हवेतील आर्द्रता कमी होते, त्यामुळे वातावरण आधीच खूप कोरडे असते. घरात हीटर, ब्लोअर चालवल्याने हवा आणखी कोरडी होते. याचा परिणाम ओठांवरही होतो. तीव्र रसायनांचा वापर तीव्र रसायनांपासून बनवलेले लिपस्टिक, टूथपेस्ट किंवा त्वचेची उत्पादने देखील ओठांना जळजळ आणि कोरडेपणा देऊ शकतात. ओठांना जीभ लावण्याची सवय काही लोकांना फाटलेल्या ओठांवर वारंवार जीभ लावण्याची सवय असते. यामुळे तात्पुरता आराम मिळतो, परंतु जेव्हा लाळ सुकते तेव्हा ती ओठांमधील उरलेली आर्द्रता देखील शोषून घेते, ज्यामुळे ओठ आणखी कोरडे आणि फाटलेले असतात. प्रश्न- कोणत्या लक्षणांवरून ओठ निरोगी नाहीत हे कळते? उत्तर- ओठ फाटण्यापूर्वी किंवा त्या दरम्यान काही अशी चिन्हे दिसतात, जी सांगतात की त्यांना विशेष काळजीची गरज आहे. जसे की- प्रश्न- हिवाळ्यात ओठ फाटण्यापासून कसे वाचवाल? उत्तर- ओठांना निरोगी ठेवण्यासाठी नियमित काळजी घेणे आवश्यक आहे. यासाठी काही गोष्टींची विशेष काळजी घ्या. हे खाली दिलेल्या ग्राफिकमधून समजून घ्या- प्रश्न- ओठ फाटू नयेत यासाठी आहारात काय बदल करावे लागतील? उत्तर- ओठ केवळ बाहेरील मॉइश्चरने निरोगी राहत नाहीत. आहारातही त्यांची मोठी भूमिका असते. त्यामुळे आहारात काही बदल करणे आवश्यक आहे. जसे की- प्रश्न- हिवाळ्यात ओठ आणि त्वचेला फाटण्यापासून वाचवण्यासाठी कोणते स्किन केअर रुटीन पाळावे? उत्तर- हिवाळ्यात त्वचा आणि ओठ दोन्ही कोरडेपणामुळे प्रभावित होतात. अशा परिस्थितीत, एक हलके, परंतु सातत्यपूर्ण रुटीन त्वचेला सुरक्षित ठेवते. जसे की- प्रश्न- लिपस्टिक किंवा लिप बाम ओठांसाठी सुरक्षित आहेत का? उत्तर- हे उत्पादनांमध्ये वापरलेल्या घटकांवर अवलंबून आहे. ओठांसाठी असे बाम निवडा, ज्यात पेट्रोलियम जेली, शिया बटर, कोकोआ बटर, सेरामाइड्स किंवा मेण यांसारखे नैसर्गिक मॉइश्चरायझर असतील. काही सुगंधी किंवा रंगीत बाम ज्यात फिनॉल, मेन्थॉल किंवा सॅलिसिलिक ऍसिड असते, ते सुरुवातीला आराम देऊ शकतात, परंतु नंतर ओठांना अधिक कोरडे करू शकतात, त्यामुळे ते टाळावे. जर कोणत्याही लिपस्टिक किंवा बाममुळे जळजळ, खाज सुटणे किंवा कोरडेपणा जाणवत असेल तर त्याचा वापर ताबडतोब थांबवा. खूप मॅट किंवा जास्त काळ टिकणाऱ्या लिपस्टिक ओठांना कोरडे करू शकतात. हिवाळ्यात त्यांचा कमी वापर करा. लिपस्टिक लावण्यापूर्वी नेहमी ओठांवर मॉइश्चरायझिंग लिप बामचा पातळ थर लावा. यामुळे ओठ आणि लिपस्टिक यांच्यात एक संरक्षक थर तयार होतो, जो कोरडेपणा कमी करतो.