इस्रायल आणि अमेरिकेच्या हल्ल्यात इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर राजधानी तेहरानमध्ये ‘रक्ताचा बदला रक्त’ अशा घोषणा दिल्या जात आहेत. तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर इस्फहानमध्ये अमेरिका-इस्रायलविरोधात रस्त्यावर उतरलेल्या लोकांनी रस्ते भरले आहेत. जाजन आणि यसुज शहरातही लोक संतापले आहेत. कोम शहरातील जमकरान मशिदीवर लाल झेंडा फडकत आहे, ज्याचा अर्थ 'बदला' असा आहे. हल्ल्यानंतर इराणमध्ये इंटरनेट पूर्णपणे काम करत नाहीये. संपर्क यंत्रणा ठप्प झाली आहे. सरकारी वृत्तवाहिनीवरूनच माहिती मिळत आहे. दैनिक भास्करने इराणमधील लोकांशी संवाद साधला. त्यांनी आम्हाला फोटो आणि व्हिडिओ पाठवले आहेत, ज्यातून तेथील परिस्थितीची माहिती मिळते. खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर कराज शहरात लोक जल्लोष करतानाही दिसले. याचा एक व्हिडिओ समोर आला आहे. आम्ही इस्रायलमधील परिस्थितीवर भारतातील इस्रायली राजदूत रुवेन अजार यांच्याशीही बोललो. ‘खामेनी देवदूत होते, त्यांच्यासाठी हौतात्म्य पत्करू’
आम्ही तेहरानमध्ये राहणाऱ्या एका सरकारी कर्मचाऱ्याशी, महमूदशी बोललो. महमूद हे बदललेले नाव आहे, कारण त्यांनी ओळख उघड न करण्याची विनंती केली होती. महमूद म्हणतात, ‘सुप्रीम लीडरच्या हौतात्म्यानंतर आम्ही इराणमध्ये असे दृश्य पाहिले आहे, जे आजपर्यंत पाहिले नव्हते.' 'अमेरिकेसारख्या शक्तिशाली देशासोबत युद्धाच्या दरम्यान खामेनी यांना अखेरची सलामी देण्यासाठी आलेल्या लोकांमुळे रस्ते भरून गेले. इराणमधील प्रत्येक मूल सूड घेण्यासाठी तयार आहे.’ अमेरिका आणि इस्रायलच्या लढाऊ विमानांनी तेहरानमधील खामेनी यांच्या कार्यालयीन संकुलावर 30 क्षेपणास्त्रे डागली होती. या हल्ल्यात त्यांची मुलगी-जावई, सून आणि नात यांच्यासह संकुलात उपस्थित असलेले 40 कमांडर मारले गेले आहेत. हल्ल्याच्या वेळी खामेनेई कमांडरांसोबत बैठक करत होते. ‘तेहरानवर अजूनही मिसाईलचा वर्षाव’
भारतीय वंशाचे अहमद अब्बास 15 वर्षांपासून तेहरानमध्ये राहत आहेत. आमच्या बोलण्यापूर्वी अर्ध्या तासापूर्वीच अहमदच्या घराशेजारी स्फोट झाले होते. त्यांच्या मते, लोकांना सांगण्यात आले आहे की, आजूबाजूला स्फोट होताच घरातून त्वरित बाहेर पडावे आणि मोकळ्या जागेत जावे. दिवसात अनेक वेळा असे करावे लागते. अहमद सांगतात, ‘पश्चिम आणि उत्तर तेहरानमध्ये सतत हल्ले होत आहेत. आजूबाजूच्या भागातून अनेक लोक कामासाठी तेहरानला येतात. आता सर्वजण घरी परतले आहेत. तेहरानमध्ये सामान्य दिवसांच्या तुलनेत कमी गर्दी आहे.’ खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर निघालेल्या मिरवणुकीत अहमदही सहभागी झाले होते. यावर अहमद सांगतात, ‘मिरवणुकीत सहभागी झालेल्या लोकांमध्ये एक भावना स्पष्ट दिसत होती की युद्धाला योग्य निष्कर्षापर्यंत पोहोचवणे आवश्यक आहे. नक्कीच अमेरिका समोर आहे. इस्त्राईलची तर फार मोठी ताकद नाही. त्यांना या धैर्याला उत्तर द्यावे लागेल.’ ‘इराणवर 28 फेब्रुवारीच्या सकाळी हल्ला झाला. आम्ही विचार केला नव्हता की हे सर्व इतक्या लवकर होईल. मला वाटते की खामेनी यांच्या हौतात्म्यामुळे इराण एक होत आहे. इराणचे लोक खामेनी यांच्या समर्थनार्थ हौतात्म्य पत्करण्याचे नारे देत आहेत. युद्धात खंबीरपणे लढण्यासाठी स्वतःला मानसिकदृष्ट्या तयार करत आहेत.’ ‘आधी आम्हाला सांगण्यात आले की सुप्रीम लीडर आणि त्यांचे जवळचे लोक ठीक आहेत. रात्री उशिरा टीव्हीवरून कळले की ते शहीद झाले आहेत. यानंतर इराणमध्ये हल्ल्यापेक्षाही मोठी लाट उसळली आहे.’ ‘खामेनी यांच्या मृत्यूची बातमी रात्री उशिरा दिली, जेणेकरून लोक बाहेर पडू नयेत’
खामेनी यांच्या मृत्यूची बातमी इराणच्या लोकांना रात्री सुमारे 3 वाजता देण्यात आली. असे यासाठी केले, जेणेकरून लोक लगेच रस्त्यावर येऊ नयेत आणि त्यांना धक्का बसू नये. तरीही, बातमी मिळताच लोक रस्त्यावर आले. रडू लागले, विलाप करू लागले. अहमद सांगतात, ‘इराणमध्ये लोकांचे सुप्रीम लीडरशी भावनिक नाते आहे. त्यांचा विरोध करणारेही आहेत, पण असे लोक खूप कमी आहेत. लोकांच्या मनात खामेनीबद्दल खूप आदर आहे. इराण सोडा, भारत आणि पाकिस्तानसारख्या देशांमध्येही त्यांचे चाहते मोठ्या संख्येने आहेत.’ इराण अमेरिकेच्या मित्र राष्ट्रांनी वेढलेला आहे, त्याला परदेशी मदत मिळत आहे का? अहमद उत्तर देतात, अनेक देश इराणच्या बाजूने उभे आहेत. इराककडून पाठिंबा मिळाला आहे. लेबनॉन कोणत्याही क्षणी युद्धात सामील होऊ शकतो. येमेनमध्येही आमच्याकडे अशा शक्ती आहेत, ज्या या युद्धात सामील होतील.’ इराणकडून मोठ्या क्षेपणास्त्र हल्ल्याची तयारी
अहमद म्हणतात, ‘लोकांना असे वाटते की इराणने इतका जबरदस्त हल्ला करावा की शत्रूंना नमण्यास भाग पडावे. उत्तर असे असावे की पुढच्या वेळी हल्ला करण्यापूर्वी कोणीही हजार वेळा विचार करेल.’ आम्ही यावर एका इराणी अधिकाऱ्याशी बोललो. त्यांची ओळख उघड केली जाऊ शकत नाही. अधिकाऱ्याने सांगितले की इराणची सर्वात मोठी ताकद बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे आहेत. आमच्याकडे क्षेपणास्त्रांचा साठा आहे. आम्ही मोठ्या हल्ल्याची तयारी करत आहोत. यामुळे शत्रूला आश्चर्याचा धक्का देऊ. हल्ला कधी होईल, हे वेळच सांगेल. सध्या आमचे लक्ष्य स्पष्ट आहे- अमेरिकन लष्करी तळ आणि इस्रायल. बदला पूर्ण होईपर्यंत आम्ही त्यांच्यावर हल्ले करत राहू. इस्रायली राजदूत म्हणाले- हल्ल्यानंतर भारताला माहिती दिली होती
इस्रायलने सर्वात आधी इराणवर हल्ले केले होते. नंतर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी हल्ल्यात सहभागी असल्याची पुष्टी केली. इराणवर इस्रायलचा एका वर्षातील हा दुसरा हल्ला आहे. यावेळी हा हल्ला भारतीय पंतप्रधान मोदींच्या दौऱ्यानंतर लगेच झाला आहे. पंतप्रधान मोदी किंवा भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाला हल्ल्याबद्दल माहिती देण्यात आली होती का, इस्रायलमध्ये युद्धाबाबत काय परिस्थिती आहे? आम्ही हे प्रश्न भारतातील इस्रायलचे राजदूत रुवेन अजार यांना विचारले. प्रश्न: इराणवरील हल्ल्याचा अंतिम उद्देश काय आहे?
उत्तर: सर्वप्रथम, आम्हाला समोर दिसत असलेला धोका, म्हणजे इराणचा अणुकार्यक्रम संपवायचा आहे. इराण दशकांपासून लष्करी अणुकार्यक्रम चालवण्याचा प्रयत्न करत आहे. याव्यतिरिक्त, तो बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांची ताकद वाढवण्यासाठी काम करत आहे, जेणेकरून इस्रायलला नष्ट करता येईल. इराण संपूर्ण प्रदेशात आपल्या प्रॉक्सी गटांना निधी, शस्त्रे आणि तंत्रज्ञान पुरवत आहे. इराण 2027 पर्यंत इस्रायलला संपवण्याबद्दल बोलत होता. जूनमध्ये आम्ही त्याच्यावर हल्ले केले होते. इराणने आता सहकार्य करण्यास नकार दिल्याने, आम्ही पुन्हा ऑपरेशन सुरू केले आहे. प्रश्न: जर इराणमध्ये सरकार बदलले, तर ते कसे सरकार असेल?
उत्तर: इराणमध्ये सत्ता बदलेल की नाही हे आम्हाला माहीत नाही, पण आम्ही ते नक्कीच व्हावे अशी आमची इच्छा आहे. काही आठवड्यांपूर्वीच सध्याच्या सरकारने आपल्या हजारो नागरिकांना ठार मारले होते. प्रश्न: इराणवरील हल्ला पंतप्रधान मोदींच्या इस्रायल दौऱ्यानंतर लगेचच झाला आहे. त्यांना हल्ल्याबद्दल माहिती देण्यात आली होती का?
उत्तर: भारताला आमची परिस्थिती चांगलीच माहीत आहे. पंतप्रधान मोदी इस्रायलमध्ये असताना, आम्हाला ऑपरेशन होणार आहे हे माहीत नव्हते. याला 28 फेब्रुवारीच्या सकाळी मंजुरी देण्यात आली. तोपर्यंत पंतप्रधान मोदी दौरा पूर्ण करून परतले होते. इस्रायलच्या परराष्ट्र मंत्र्यांनी भारताचे परराष्ट्र मंत्री जयशंकर यांच्याशी फोनवर बोलून माहिती दिली होती. प्रश्न: परराष्ट्रमंत्री जयशंकर काय म्हणाले?
उत्तर: भारताने आपली भूमिका स्पष्टपणे मांडली. भारत चर्चा आणि स्थिरता इच्छितो. आम्ही अनेक वर्षे इराणशी मुत्सद्देगिरीद्वारे चर्चा करण्याचा प्रयत्न केला आहे. अमेरिकेला असे वाटले की इराण मुत्सद्देगिरीच्या माध्यमातून वेळ काढत आहे आणि अटी मान्य करण्यास तयार नाही. प्रश्न: सध्या इस्रायलमध्ये कसे वातावरण आहे?
उत्तर: इस्रायल स्वतःला सुरक्षित ठेवू इच्छितो. इस्रायलवर बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनद्वारे सतत हल्ले होत आहेत. अनेक लोक खामेनेईच्या मृत्यूवर आनंद साजरा करत आहेत, कारण इराणचा सर्वोच्च नेता इस्रायलवर हल्ल्याचे आदेश देत असे, इस्रायलच्या लोकांना मारत असे, आता तो नाही. आम्ही इराणमध्येही उत्सवाचे फोटो पाहिले आहेत. मला वाटते की इराणचे लोक या संधीचा उपयोग करून सत्ता बदलतील. इराणचा प्रतिहल्ला, अमेरिकेच्या तीन सैनिकांचा मृत्यू
इस्त्रायल आणि अमेरिकेने इराणची राजधानी तेहरानसह 10 मोठ्या शहरांना लक्ष्य केले. या हल्ल्यांमध्ये आतापर्यंत 200 हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. एका शाळेवर क्षेपणास्त्र पडल्याने 148 मुलींचा मृत्यू झाला. याला प्रत्युत्तर म्हणून इराणने अमेरिकेच्या सहयोगी 9 देशांवर हल्ले केले आहेत. पेंटागॉनने 1 मार्च रोजी सांगितले की, इराणवरील हल्ल्यादरम्यान तीन अमेरिकन सैनिक ठार झाले आहेत. 5 सैनिक जखमी झाले आहेत. 28 फेब्रुवारी रोजी सुरू झालेल्या युद्धानंतर अमेरिकन सैनिकांच्या मृत्यूची ही पहिलीच नोंद आहे. दुसरीकडे, इराणच्या रिव्होल्यूशनरी गार्डने दावा केला की, सैन्याने अमेरिकेच्या विमानवाहू नौका USS अब्राहम लिंकनवर चार बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे डागली आहेत. मात्र, अमेरिकेने हा दावा फेटाळून लावला. एका अमेरिकन अधिकाऱ्याने अल जझीराशी बोलताना सांगितले की, इराणची क्षेपणास्त्रे विमानवाहू नौकेपर्यंत पोहोचली नाहीत. जहाजाला कोणतेही नुकसान झाले नाही. यादरम्यान, इराणचे अध्यक्ष मसूद पेजेश्कियान यांनी स्टेट टीव्हीवर व्हिडिओ संदेश जारी केला आहे. त्यांनी सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या निधनाबद्दल दुःख व्यक्त केले. तसेच, अंतरिम नेतृत्व परिषदेने काम सुरू केले असल्याचे सांगितले. पेजेश्कियान हे देखील तीन सदस्यीय अंतरिम समितीत आहेत. इराणचे माजी अध्यक्ष अहमदीनेजाद यांचे निधन
इराणच्या लेबर न्यूज एजन्सीने माजी अध्यक्ष महमूद अहमदीनेजाद यांच्या मृत्यूचा दावा केला आहे. त्यांचा मृत्यू १ मार्च रोजी हवाई हल्ल्यात झाला. एजन्सीने दावा केला की, इस्रायल-अमेरिकेच्या संयुक्त हवाई हल्ल्यात तेहरानच्या ईशान्येकडील नारनाक भागातील त्यांच्या घराला लक्ष्य करण्यात आले. अहमदीनेजाद २००५ ते २०१३ पर्यंत इराणचे अध्यक्ष होते. इराणच्या हल्ल्यांमुळे UAE मध्ये 3 ठार, एक भारतीयही जखमी
संयुक्त अरब अमिराती (UAE) मध्ये इराणच्या हल्ल्यात तीन लोकांचा मृत्यू झाला आहे. यामध्ये पाकिस्तान, नेपाळ आणि बांगलादेशचे नागरिक आहेत. एका भारतीयासह 58 लोक जखमी झाले आहेत. इराणने UAE च्या दिशेने 165 बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे डागली, त्यापैकी 152 हवाई संरक्षण प्रणालीने नष्ट केली आणि 13 समुद्रात पडली. याव्यतिरिक्त, 541 ड्रोन प्रक्षेपित करण्यात आले, त्यापैकी 506 अडवले गेले, तर 35 देशाच्या सीमेत पडले.