होळीचा सण बॉलिवूड चित्रपटांमधील गाण्यांशिवाय अपूर्ण आहे, कारण सणाचे सेलिब्रेशन याच गाण्यांवर नाचून साजरे केले जाते. मात्र, ही गाणी आणि चित्रपट केवळ सेलिब्रेशनपुरते मर्यादित राहिलेले नाहीत. बॉलिवूडच्या अनेक चित्रपटांमध्ये होळीच्या निमित्ताने कथानकात वळण आणि ट्विस्ट आले आहेत. 'सिलसिला'मध्ये 'रंग बरसे' गाण्यादरम्यान नात्यांचे सत्य समोर येते. 'शोले'मध्ये होळीच्या सेलिब्रेशननंतर लगेच हल्ला होतो. चला, अशा काही चित्रपटांबद्दल जाणून घेऊया... सिलसिला
सन 1981 मध्ये आलेल्या सिलसिला चित्रपटातील 'रंग बरसे' हे गाणे आजही होळीला सर्वाधिक वाजवल्या जाणाऱ्या गाण्यांपैकी एक आहे. त्याचबरोबर, चित्रपटातील 'रंग बरसे' हे गाणे कथानकात मोठे वळण आणते. या गाण्यात अमित, म्हणजेच अमिताभ बच्चन, आणि चांदनी, म्हणजेच रेखा, होळीच्या सेलिब्रेशनमध्ये भांगेच्या नशेत असतात. नशेत ते त्यांच्या जुन्या आठवणींमध्ये आणि दाबलेल्या भावनांमध्ये हरवून जातात. दोघेही सर्वांसमोर मनमोकळेपणाने गातात आणि नाचतात. त्यांच्यातील जवळीक स्पष्ट दिसू लागते. अमितची पत्नी शोभा (जया बच्चन) आणि चांदनीचा पती डॉ. आनंद (संजीव कुमार) हे सर्व पाहत असतात. त्यांच्या चेहऱ्यावर अस्वस्थता स्पष्ट दिसते. त्यांना दोघांच्या जुन्या नात्याची जाणीव होते. शोले
1975 च्या शोले चित्रपटातील होळीचा प्रसंग कथानकाला कलाटणी देतो. 'होली के दिन दिल खिल जाते हैं' या गाण्यानंतर संपूर्ण रामगड उत्सव साजरा करत असतो. तेव्हाच गब्बर सिंगचे दरोडेखोर अचानक गावावर हल्ला करतात. जय आणि वीरू शौर्याने दरोडेखोरांशी लढतात. एका क्षणी ते घेरले जातात आणि ठाकूरला बंदूक फेकून देण्यास सांगतात. ठाकूरकडे बंदूक असते, तरीही तो काहीच करत नाही. दरोडेखोर तिथून पळून जातात. या गोष्टीमुळे नाराज होऊन जय आणि वीरू गाव सोडण्याचा निर्णय घेतात. तेव्हाच ठाकूर आपली शाल बाजूला करून दाखवतो की त्याला हात नाहीत. तो सांगतो की गब्बरने त्याचे कुटुंब मारले आणि त्याचे हात कापले. हे सत्य ऐकून जय आणि वीरू सूड घेण्याचा निर्णय पक्का करतात. दामिनीचा पती शेखर (ऋषी कपूर) आणि तिचे सासरचे लोक कुटुंबाची ‘इज्जत’ वाचवण्यासाठी तिला गप्प राहण्यास आणि पोलिसांशी खोटे बोलण्यास भाग पाडतात. जेव्हा दामिनी सत्य बोलण्याचा निर्णय घेते, तेव्हा तिला मानसिक रुग्ण घोषित करून वेड्यांच्या इस्पितळात पाठवले जाते, जेणेकरून तिची साक्ष अवैध ठरवता येईल. वेड्यांच्या इस्पितळातून पळून गेल्यानंतर दामिनीची भेट गोविंद (सनी देओल) सोबत होते, जो एक दारुडा आणि अयशस्वी वकील आहे. इथूनच चित्रपटाचा सर्वात प्रसिद्ध भाग सुरू होतो, जिथे गोविंद दामिनीला न्याय मिळवून देण्यासाठी दिग्गज वकील इंद्रजीत चड्ढा (अमरीश पुरी) यांच्या विरोधात कोर्टात उभा राहतो. जॉली एलएलबी 2
‘जॉली एलएलबी 2’ या चित्रपटातील होळीचा प्रसंग कथेला महत्त्वाचे वळण देतो. ‘गो पागल’ गाण्यानंतर हिनाला (सयानी गुप्ता) कळते की जॉलीने (अक्षय कुमार) तिच्या पतीच्या बनावट एन्काउंटर प्रकरणात मदत करण्याचे वचन दिले होते, पण प्रत्यक्षात तिच्याकडून दोन लाख रुपये घेऊन स्वतःसाठी चेंबर विकत घेण्याचा त्याने कट रचला होता. या फसवणुकीची जाणीव हिनाला पूर्णपणे खचवून टाकते.
उत्सव आणि रंगांच्या वातावरणाच्या लगेच नंतर हिनाच्या आत्महत्येचे दृश्य चित्रपटाची दिशा बदलते. हीच घटना जॉलीच्या मनात खोलवर अपराधीपणाची भावना निर्माण करते. तो आपला लोभ आणि स्वार्थ सोडून खऱ्या अर्थाने केस लढण्याचा निर्णय घेतो. यानंतर, कथा एका गंभीर कोर्टरूम ड्रामामध्ये बदलते, जिथे जॉली व्यवस्थेविरुद्ध उभा राहून न्यायासाठी लढतो. पद्मावत
‘पद्मावत’ चित्रपटातील होळीचे दृश्य केवळ एक सण नसून, एक चाल आहे. अलाउद्दीन खिलजी सहा महिन्यांच्या वेढ्यानंतर नवीन रणनीती आखतो. तो पांढरा झेंडा पाठवून शांततेचा संदेश देतो. राजपुतांना वाटते की आता समेट होईल.
किल्ल्याबाहेर बसलेला खिलजी आपल्या चेहऱ्यावर केशरी रंग लावतो. राजपुतांसाठी हा शौर्याचा रंग आहे, पण त्याच्यासाठी तो वासनेचे प्रतीक आहे. होळीच्या निमित्ताने तो ‘अतिथि देवो भव’ या परंपरेचा फायदा घेऊन किल्ल्यात प्रवेश करतो. तो विश्वास जिंकतो जेणेकरून राणी पद्मावतीला पाहू शकेल. नंतर याच शांतता चर्चेदरम्यान तो रतन सिंगला कपटाने बंदी बनवतो.