नाव झुन्नू होते, दिव्यांगत्वामुळे लोक झंडू म्हणू लागले:आता भारतासाठी कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये पॅरा पॉवरलिफ्टिंगचे कांस्यपदक जिंकले

कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये पॅरा पॉवरलिफ्टिंगमध्ये कांस्यपदक जिंकणाऱ्या झंडू कुमारसाठी त्यांच्या आई कमला देवींचे शब्द सर्वात मोठी प्रेरणा ठरले. सामन्याच्या काही वेळापूर्वी व्हॉट्सॲप कॉलवर आईने मुलाला सांगितले, ‘बाळा, जेव्हा तू तिथपर्यंत पोहोचलाच आहेस, तर देशाचा तिरंगा फडकवून ये. पहिले, दुसरे आणि तिसरे यापैकी कोणतेही स्थान घेऊन ये.’ पदक जिंकल्यानंतर झंडूने सर्वात आधी आईला फोन केला आणि म्हणाला, ‘आई, तुमच्या आशीर्वादाने पदक जिंकलो.’ मोठे भाऊ कुंदन कुमार यांनी सांगितले की, आम्ही चार भावंडांमध्ये झंडू सर्वात लहान आहे. एका भावाचे निधन झाले आहे. सामन्यापूर्वी शुक्रवारी रात्री सुमारे 8 वाजता झंडूने घरी फोन केला होता. कुटुंबातील सर्व सदस्यांनी त्यांना "विजयी भव" असे म्हणून आशीर्वाद दिला. यानंतर त्याने आईशी बोलणे केले. आई म्हणाली, ‘जेव्हा तू तिथपर्यंत पोहोचलाच आहेस, तर झेंडा फडकवूनच ये आणि पहिले, दुसरे, तिसरे स्थान मिळवून ये.’ आई कमला देवी भास्करला म्हणाल्या, ‘रात्रभर जागून पाहिलं आणि बघितलं, बाबूने देशाचं नाव उज्ज्वल केलं.’ (रात्रभर जागून त्याचा सामना पाहिला. झंडूने देशाचं नाव उज्ज्वल केलेलं पाहिलं.) त्यांनी सांगितलं, 'जिंकल्यानंतर झंडू म्हणाला- जिंकलो मी आई. त्याआधीही आशीर्वाद घेण्यासाठी फोन केला होता. तेव्हा मी म्हणाले की, झेंडा फडकवून ये.' नावाबाबत त्यांनी सांगितलं की, त्याचं नाव झुन्नू ठेवलं होतं, पण हळूहळू सर्वजण त्याला झंडू म्हणू लागले. रात्री 2 वाजेपर्यंत जागून सामना पाहिला कुंदन कुमार यांनी सांगितले की, संपूर्ण कुटुंबाने रात्री 9 वाजेपर्यंत जेवण केले होते, जेणेकरून सर्वजण मिळून झंडूचा सामना पाहू शकतील. आधी झंडूने सांगितले होते की, त्याचा कार्यक्रम रात्री 10 वाजता असेल, पण सामना रात्री सुमारे 2 वाजता सुरू झाला. त्याने पहिल्या प्रयत्नात 180 किलो वजन उचलले तेव्हा संपूर्ण कुटुंबाच्या चेहऱ्यावर हसू उमटले. आई कमला देवी आणि वडील रामानंद पासवान आनंदाने हसत होते. यानंतर झंडूने 196 किलो वजन उचलले तेव्हा घरात टाळ्यांचा कडकडाट झाला. आई-वडिलांनी विचारले की, काय झाले, सर्वजण टाळ्या का वाजवत आहेत? तेव्हा कुटुंबीयांनी सांगितले की, झंडूने पदक जिंकले आहे. सकाळी बाजारात पोहोचल्यावर लोकांनी अभिनंदन केले कुंदन सांगतात की, सकाळी जेव्हा ते भाजीच्या दुकानात जात होते, तेव्हा वाटेत भेटणारे लोक त्यांना थांबवून अभिनंदन करत होते. जे लोक आधी त्यांना 'झंडूवा' म्हणून हाक मारत होते, तेच आता म्हणत होते, 'झंडूजींच्या विजयाबद्दल अभिनंदन!' सतत फोनही येत आहेत. त्यांनी सांगितले की, झंडू आधी आई-वडिलांसोबत भाजीच्या दुकानात मदत करत असे. नंतर त्याने जिममध्ये जायला सुरुवात केली आणि हळूहळू पॉवरलिफ्टिंगमध्ये त्याची रुची वाढत गेली. कुटुंबाने त्याला कधीच थांबवले नाही, उलट प्रत्येक पावलावर पूर्ण साथ दिली. शिक्षणासोबत आई-वडिलांच्या कामातही मदत करत असे झंडू हरनौत येथील सबनौह डीह गावाचा रहिवासी आहे. चार भाऊ आणि तीन बहिणींमध्ये तो सर्वात लहान आहे. तो दिव्यांग आहे. चार वर्षांचा असताना त्याला पोलिओ झाला होता, ज्यामुळे कमरेखालील शरीराचा एक भाग प्रभावित झाला. कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती चांगली नव्हती. आई-वडील हरनौत बाजारात रस्त्याच्या कडेला बटाटे-कांदे विकून कुटुंबाचे पालनपोषण करतात. संपूर्ण कुटुंब भाड्याच्या एका खोलीत राहते. झंडू शिक्षणासोबत आई-वडिलांच्या कामातही मदत करत असे. याशिवाय तो खेळासाठी वेळ काढत राहिला. मुलाचे कॉमनवेल्थपर्यंत पोहोचणे हीच आमच्यासाठी अभिमानाची गोष्ट: वडील झंडूचे वडील रामानंद पासवान म्हणतात, "मुलाची कॉमनवेल्थ गेम्ससाठी निवड होणे हीच आमच्यासाठी अभिमानाची आणि आनंदाची गोष्ट होती. झंडू लहानपणापासूनच खूप हुशार आहे. तो शारीरिकदृष्ट्या दिव्यांग असला तरी, त्याची इच्छाशक्ती कधीच कमकुवत झाली नाही. त्याने नेहमीच धैर्य राखले. आज त्याच मेहनतीच्या जोरावर तो परदेशात पोहोचला. एका वडिलांसाठी यापेक्षा मोठा आनंद काय असू शकतो." पॅरालिम्पिक पदक विजेत्याकडून मिळालेले प्रशिक्षण एका सामान्य कुटुंबातील मुलाला आंतरराष्ट्रीय खेळाडू बनवण्यात अनेक लोकांचे योगदान राहिले. वर्ष 2019 पासून कुंदन कुमार पांडे मार्गदर्शक म्हणून सातत्याने त्यांच्यासोबत जोडलेले राहिले. रॉकस्टार जिमचे संचालक आणि प्रशिक्षकांनीही त्यांना तांत्रिक प्रशिक्षण दिले. नंतर त्यांची निवड स्पोर्ट्स अथॉरिटी ऑफ इंडिया (SAI) च्या राष्ट्रीय उत्कृष्टता केंद्र, गांधीनगर (गुजरात) येथे झाली. तिथे त्यांना पॅरालिम्पिक पदक विजेते राजेंद्र सिंह रहेलू यांच्याकडून प्रशिक्षण घेण्याची संधी मिळाली. बिहार पॅरा स्पोर्ट्स असोसिएशनचे सचिव संदीप कुमार यांनीही प्रत्येक स्तरावर त्यांना सहकार्य केले. भाजी विक्रेत्याचा मुलगा कॉमनवेल्थपर्यंत पोहोचला, ही संपूर्ण देशासाठी अभिमानाची गोष्ट आहे: प्रशिक्षक नालंदा पॅरा स्पोर्ट्स असोसिएशनचे सचिव आणि झंडूचे प्रशिक्षक कुंदन कुमार पांडे म्हणतात, 'नालंदा आणि हरनौतसारख्या छोट्या भागातून आलेला खेळाडू कॉमनवेल्थसारख्या प्रतिष्ठित मंचावर पोहोचला, हे आमच्यासाठी भाग्याचे आहे. एका भाजी विक्रेत्याच्या मुलाचे या स्तरापर्यंत पोहोचणे हा संपूर्ण देशासाठी अभिमानाचा विषय आहे. हे जागतिक स्तरावरील असे व्यासपीठ आहे, ज्याची तुलना ऑलिम्पिकशी केली जाते.' झंडू 2019 पासून माझ्याकडे प्रशिक्षण घेत आहे. तो 4 वर्षांचा असताना त्याला पोलिओ झाला होता. झंडू म्हणाला- हवेत तरंगल्यासारखं वाटतंय, पदक जिंकणंच ध्येय होतं झंडू कुमारने पदक जिंकल्यानंतर एजन्सीला सांगितले की, त्याचे पूर्ण लक्ष भारतासाठी पदक जिंकण्यावर होते. कांस्यपदक जिंकल्यानंतर तो म्हणाला, ‘मला हवेत तरंगल्यासारखं वाटतंय. कॉमनवेल्थ गेम्समधील हे माझं पहिलं पदक आहे. माझ्या मनात फक्त एकच गोष्ट होती की पदक जिंकायचं आहे.’ त्याने आपल्या कुटुंबियांचे, प्रशिक्षकांचे आणि सर्व समर्थकांचे आभार मानत म्हटले, ‘त्या सर्वांनी मला सराव करण्याची संधी दिली आणि नेहमी साथ दिली. मी भविष्यात याहूनही चांगले प्रदर्शन करण्याचा प्रयत्न करेन.’