आता थाळी अधिक पौष्टिक:दूध, फळांचे सेवन वाढले, गरिबांचा आहारही सुधारला
Category: Lifestyle |
10 Apr 2026
देशात 2011 ते 2024 या काळात खाण्याच्या सवयी वेगाने बदलल्या आहेत. लोक आता मोठ्या प्रमाणात अन्नपदार्थांचे सेवन करत आहेत. गरिबांमध्येही दूध-डेअरी उत्पादने, फळे आणि अंडी-मासे-मांस यांसारख्या पौष्टिक अन्नपदार्थांचा वापर वाढला आहे. ग्रामीण भागातील लोकांचा खाण्याचा खर्च आधीपेक्षा वाढला सरासरी घरगुती खर्च - ग्रामीण, शहरी 2011-2012 मध्ये 7,531 (ग्रामीण), 11,950 (शहरी)
2023-2024 मध्ये 20,689 (ग्रामीण), 29,510 (शहरी)
खाण्यावरील खर्च (2011-12) 53.4%, 43.9%
खाण्यावरील खर्च (2023-24) 47.8%, 40.8%
कारण: NFSA आणि PMGKAY सारख्या योजनांमुळे गरिबांना मोफत धान्य मिळाले. धान्यासाठीचा खर्च लोक इतर अन्नपदार्थांवर वाढवू शकले. पोषण आहारातही बदल
(ग्रामीण आणि शहरी भागात असमानता कमी झाली) - फळांचे सेवन वाढले- गावांमध्ये फळे खाणाऱ्यांचा वाटा 68% वरून 93% झाला. -सरासरी मासिक वापर 1.69 वरून 2.35 किलो झाला. अंडी-मासे-मांस - ग्रामीण गरीब घरांमध्ये 45% वरून 72% पर्यंत वाढले. - शहरी गरीब घरांमध्ये 57% वरून 76% पर्यंत वाढले. - असमानता 3.0 वरून 1.8 पर्यंत कमी झाली. डाळी - सर्व वर्गांमध्ये वापर स्थिर राहिला. भाज्या - वापरात किंचित सुधारणा दिसून आली. दुग्धजन्य पदार्थ - ग्रामीण भागात 95% पर्यंत पोहोचले. सूक्ष्म पोषक तत्वांची कमतरता, पण राजस्थानमध्ये 80% लोह धान्यापासून - लोह, जस्त, कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन बी चा वापर सरासरीपेक्षा कमी आहे. सरासरी लोह वापर 11.11 मिग्रॅ/दिवस आहे. महिलांसाठी 15 मिग्रॅ/प्रतिदिन आवश्यक आहे. - लोहाच्या कमतरतेचा धोका 69.2% इतका अंदाज, म्हणजेच 10 पैकी सुमारे 7 लोकांमध्ये कमतरतेची शक्यता. - लोह, फोलेट, जस्त आणि बी-व्हिटॅमिनचा 40-60% भाग अजूनही धान्यापासून मिळत आहे. - राजस्थानमध्ये 80% लोह धान्याद्वारे घेतले जाते. (युरोपियन जर्नल ऑफ क्लिनिकल न्यूट्रिशन - 2026 च्या घरगुती उपभोग खर्च सर्वेक्षणाचा अहवाल)