Arunachal Dam Protest Violence; Pasighat BJP Office Attacked & Vandalized
अरुणाचल प्रदेशात शुक्रवारी रात्री ११,२०० मेगावॅट क्षमतेच्या प्रस्तावित 'सियांग प्रकल्पा'ला विरोध दर्शवताना हिंसाचार उसळला. जमावाने एनएचपीसी (NHPC) कार्यालय आणि पोलीस ठाण्याला आग लावली, तसेच सात ते आठ पोलीस वाहनेही जाळून खाक केली.
आंदोलकांनी भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष कालिंग मोयोंग आणि काही आमदारांच्या घरांची तोडफोड केली. दगडफेकीच्या घटनांमध्ये डीएसपीसह अनेक पोलीस कर्मचारी जखमी झाले आहेत. हा प्रस्तावित धरण प्रकल्प चीनमधून येणाऱ्या पाण्याचा प्रवाह नियंत्रित करण्यासाठी आणि पुराचा धोका कमी करण्यासाठी आखण्यात आला आहे.
आंदोलन आणि हिंसाचाराची 3 छायाचित्रे…
जमावाची दगडफेक, पोलिसांनी फोडल्या अश्रुधुराच्या नळकांड्या
पोलिसांच्या माहितीनुसार, शुक्रवारी सियांग, अप्पर सियांग आणि पूर्व सियांग जिल्ह्यांत १२ तासांचा बंद पुकारण्यात आला होता. बंद संपल्यानंतर रात्री ११ वाजता हिंसाचार भडकला. तत्पूर्वी बंददरम्यान सियांग जिल्ह्यात १५० ते २०० आंदोलकांनी बॅरिकेड्स तोडण्याचा आणि वाहनांची तोडफोड करण्याचा प्रयत्न केला. आदि समुदायाच्या प्रमुख संघटनेच्या कार्यालयाचीही तोडफोड करण्यात आली.
हे लोक शस्त्रे, काठ्या आणि गोफणींनी सज्ज होते. जमावाने पोलिसांवर दगडफेक केली. त्यानंतर सुरक्षा दलांना अश्रुधुराच्या नळकांड्या सोडाव्या लागल्या. आंदोलकांचा आरोप आहे की, शांततेत आंदोलन करणाऱ्या तरुणांवर अश्रुधूर आणि लाठीमार करण्यात आला. त्यानंतर संतापाचा उद्रेक झाला.
आदिवासी संघटनेच्या कार्यालयात तोडफोड
पासीघाटचे डीएसपी टोनी ताटक यांच्या माहितीनुसार, आंदोलक मेबो भागातून आले होते. जमावाने 'आदि बाने केबांग' (Adi Bane Kebang) या 'आदि' समुदायाच्या प्रमुख संघटनेच्या कार्यालयातही तोडफोड केली. पोलीस सध्या नुकसानीच्या व्याप्तीचा आढावा घेत आहेत.
आमदार निनोंग एरिंग यांच्या म्हणण्यानुसार, पहाटे २:०० च्या सुमारास ३०० ते ४०० तरुणांचा एक गट त्यांच्या निवासस्थानी पोहोचला. त्यांनी तिथे तोडफोड केली आणि मालमत्तेची लूट केली.
बंदची हाक चार संघटनांनी संयुक्तपणे दिली आहे. आंदोलकांची मागणी आहे की, अटक करण्यात आलेल्या १० कार्यकर्त्यांची सुटका करावी, निलंबित ग्रामप्रमुखांना पुन्हा पदावर बहाल करावे, प्रकल्पाशी संबंधित प्राथमिक सर्वेक्षण थांबवावे आणि परिसरात तैनात करण्यात आलेल्या निमलष्करी व केंद्रीय सुरक्षा दलांना मागे घ्यावे.
चीनच्या धरणाला प्रत्युत्तर म्हणून प्रकल्प
अरुणाचल प्रदेशातील 'अप्पर सियांग' जिल्ह्यात, सियांग नदीवर ११,२०० मेगावॅट क्षमतेचे धरण बांधण्याची योजना आहे. सियांग नदीचा उगम तिबेटमध्ये होतो; अरुणाचल प्रदेशात तिला 'सियांग' नावाने, तर आसाममध्ये 'ब्रह्मपुत्रा' नावाने ओळखले जाते.
चीनही याच नदीवर तिबेटमध्ये ६०,००० मेगावॅट क्षमतेचे धरण बांधत आहे. चीनच्या या धरणामुळे नदीच्या प्रवाहावर परिणाम होऊ शकतो, अशी भारताला चिंता आहे. याव्यतिरिक्त, अचानक मोठ्या प्रमाणात पाणी सोडल्यास पूर येण्याचा धोकाही निर्माण होऊ शकतो.
एप्रिल २०२२ मध्ये, जलशक्ती मंत्रालयाने 'एनएचपीसी' (NHPC) कडे या प्रकल्पाची व्यवहार्यता तपासण्यासाठी एक प्राथमिक व्यवहार्यता अहवाल (feasibility report) तयार करण्याची जबाबदारी सोपवली. २०२५ मध्ये जेव्हा या प्रकल्पासाठी तांत्रिक मूल्यमापन सुरू करण्याचे प्रयत्न झाले, तेव्हा स्थानिक रहिवाशांनी त्याला विरोध दर्शवण्यास सुरुवात केली.
गावे पाण्याखाली जाण्याच्या भीतीने स्थानिक चिंतेत
स्थानिक आदिवासी समुदाय सियांग नदीला 'माता' मानतो. 'सियांग इंडिजिनस फार्मर्स फोरम'च्या (Siang Indigenous Farmers Forum) दाव्यानुसार, या प्रकल्पामुळे २७ गावे पाण्याखाली जाऊ शकतात आणि इतर अनेक गावांवरही याचा परिणाम होऊ शकतो. स्थानिक रहिवाशांचा आरोप आहे की, त्यांची संमती न घेताच सर्वेक्षणे केली जात आहेत.
राज्य सरकारचे म्हणणे आहे की, प्रकल्पाची व्यवहार्यता तपासण्यासाठी सध्या तांत्रिक आणि पर्यावरणीय सर्वेक्षणे सुरू आहेत. सरकारनुसार, याचा उद्देश पाणी साठवणे आणि त्याचे नियमन करणे, सियांग-ब्रह्मपुत्रा खोऱ्यात हंगामी पुराचा धोका कमी करणे, तसेच देशाची जल आणि ऊर्जा सुरक्षा बळकट करणे हा आहे.
काँग्रेसकडून हिंसाचाराचा निषेध
अरुणाचल प्रदेश काँग्रेस कमिटीने या हिंसाचाराचा निषेध करत 'बंद' दरम्यान अश्रूधुराच्या नळकांड्यांचा वापर केल्याप्रकरणी स्वतंत्र चौकशीची मागणी केली आहे.
दरम्यान, राज्य सरकारने जनतेला आवाहन केले आहे की, प्रकल्पाबाबत पसरवल्या जाणाऱ्या असत्यापित अफवा, दिशाभूल करणारे दावे आणि खोट्या बातम्यांकडे दुर्लक्ष करावे.
सरकारने आश्वासन दिले आहे की, प्रकल्पाचे मूल्यांकन करताना स्थानिक समुदाय आणि बाधित कुटुंबांचे अधिकार, त्यांच्या जमिनींचे संरक्षण तसेच त्यांच्या सांस्कृतिक वारशाचे जतन या गोष्टींचा विचार केला जाईल.